Een Huis zonder Boeken is als een Lichaam zonder Ziel

Een Huis zonder Boeken is als een Lichaam zonder Ziel

✍️ Auteursnoot

Deze bijdrage ontstond uit een ogenschijnlijk eenvoudige vraag van de schrijfprompt: “Welke boeken wil je lezen?”
Op het eerste gezicht nodigt die vraag uit tot een opsomming. Maar lezen is zelden een kwestie van lijstjes. Wat we lezen — en vooral waarom we dat op een bepaald moment in ons leven doen — zegt meer dan titels ooit kunnen. Dit is een reflectie op boeken als metgezellen, als oriëntatiepunten, en als stille leraren in een tijd van permanente afleiding.

Brieven aan de Prompt

Beste Prompt,

Je vraagt welke boeken ik wil lezen.

Die vraag veronderstelt keuze in de beperkte zin van voorkeur of planning. Voor mij is lezen nooit zo functioneel geweest. Het gaat mij niet om bijblijven of om aantallen, maar om gezelschap — om de stemmen die ik toelaat in huis en de gesprekken die ik bereid ben langere tijd te voeren.

Een huis zonder boeken voelt onvoltooid. Boeken zijn geen decoratie; zij dragen sporen van nieuwsgierigheid, twijfel, verzet en verzoening. Een boekenkast is uiteindelijk geen archief van wat men heeft gelezen, maar van wat men serieus heeft willen begrijpen.

Op dit moment liggen vier boeken op mijn leestafel. Ze verschillen sterk van toon en onderwerp, maar delen eenzelfde zorg: macht, verantwoordelijkheid, tijd en overleving.

Ik lees Leadership: Six Studies in World Strategy van Henry Kissinger — niet als bewonderaar van macht, maar als lezer die geïnteresseerd is in haar last. Het is een boek geschreven laat in het leven, waarin leiderschap wordt ontdaan van slogans en morele geruststelling. Kissinger beschrijft geschiedenis als een reeks tragische keuzes, waarbij leiders zelden kiezen tussen goed en kwaad, maar tussen botsende schade. Instemming is niet vereist; ernst wel.

Daarnaast lees ik The Precipice van Toby Ord, een boek dat niet terugkijkt maar vooruit. Ord schrijft met rustige urgentie over existentiële risico’s — technologisch, ecologisch en moreel — en stelt de vraag of de mensheid in staat is verantwoordelijkheid te nemen over generaties heen. Het is geen boek van angst, maar van rentmeesterschap.

Ter tegenwicht — en misschien als bron van wijsheid — keer ik terug naar On Old Age, in de vertaling van Robert Allison. Cicero romantiseert ouderdom niet, maar verontschuldigt haar evenmin. Hij beschrijft ouder worden als een levensfase van maat, oordeel en herinnering. In een cultuur die snelheid en zichtbaarheid verwart met betekenis, herstelt dit kleine werk de waardigheid van traagheid en reflectie.

En tenslotte herlees ik Will Durants monumentale The Story of Civilization. Durant leest anders later in het leven. Wat ooit een groots verhaal leek, voelt nu vooral als perspectief: beschavingen die opkomen en verdwijnen, niet als uitzonderingen, maar als patronen. Zijn werk tempert zowel naïef optimisme als cynisme, en herinnert eraan dat geschiedenis geen rechte lijn is, maar een langdurige menselijke poging om macht, betekenis en sterfelijkheid met elkaar te verzoenen.

Samen vormen deze boeken een onbedoelde dialoog:
tussen verleden en toekomst,
tussen macht en verantwoordelijkheid,
tussen urgentie en terughoudendheid.

Zij zullen mij dit jaar bezighouden — dat is zeker. Maar belangrijker nog: zij houden mij georiënteerd. In een tijd waarin ruis het denken overstemt en onmiddellijke reactie belangrijker lijkt dan oordeel, zijn boeken een van de weinige plekken waar gedachten ongestoord mogen rijpen.

Boeken schreeuwen niet.
Zij wachten.

En misschien is dat precies waarom een huis zonder boeken aanvoelt als een lichaam zonder ziel.

📌 Afsluitend citaat

“Educatie is de geleidelijke ontdekking van onze eigen onwetendheid.”
— Will Durant

William J J Houtzager, Aka WJJH, January, 2024

📌Blog Excerpt

Het artikel gaat dieper in op de diepgaande relatie tussen lezen en zelfreflectie, en stelt dat boeken onze metgezellen, leraren en markeringen van onze ervaringen kunnen zijn. Het benadrukt het belang van het omarmen van diverse perspectieven, vooral in een steeds luidruchtiger wordende wereld. Uiteindelijk is, zoals Cicero stelde, een huis zonder boeken onvolledig — het is als een lichaam zonder ziel.